آشنايي مختصر باپدافند غير عامل
آشنايي مختصر باپدافند غير عامل
1- اهميت پدافند غيرعامل
دفاع غيرعامل در واقع مجموعه تمهيدات ،اقدامات و طرحهايي است كه با استفاده از ابزار، شرايط و حتيالمقدور بدون نياز به نيروي انساني به صورت خود اتكا صورتگيرد چنين اقداماتي از يك سو توان دفاعي مجموعه را در زمان بحران افزايش داده و از سوي ديگر پيامدهاي بحران را كاهش و امكان بازسازي مناطق آسيبديده را با كمترين هزينه فراهم ميسازد. در حقيقت طرحهاي پدافند غيرعامل قبل از انجام مراحل تهاجم و در زمان صلح تهيه و اجرا ميگردند با توجه به فرصتي كه در زمان صلح جهت تهيه چنين طرحهايي فراهم ميگردد ضروري است اين قبيل تمهيدات در متن طراحيها لحاظ گردند. بهكارگيري تمهيدات و ملاحظات پدافند غيرعامل علاوه بركاهش شديد هزينهها، كارآيي دفاعي طرحها، اهداف و پروژهها را در زمان تهاجم دشمن بسيار افزايش خواهد داد
2- ملاحظات در پدافند غيرعامل
تجربيات حاصل از جنگ تحميلي و خسارتهاي وارده و ناشي از تهاجمات دشمن به تأسيسات نظامي و صنعتي از قبيل: كارخانجات توليد تسليحات نظامي، نيروگاهها، پالايشگاهها، محورهاي مواصلاتي، بيمارستانها، پادگانها و صنايع مادر، لزوم توجه به دفاع بهينه را كه تلفيقي از پدافند عامل و غيرعامل ميباشد بر همگان روشن ساخت. آنچه كه در اين ميان و در خصوص پدافند غيرعامل و اصول مرتبط با آن مد نظر است توجه به اين نكته اساسي است كه: در ساخت و راهاندازي پروژهها و طرحهاي بزرگ و كلان اقتصادي باحجم سرمايه گذاريهاي انبوه نظير پالايشگاهها، سدها، مجتمعهاي پتروشيمي، فرودگاهها و غيره به اصول و مباني پدافند غيرعامل توجه اساسي به عمل نيامدهاست و از طرفي نيز بدون توجه به ملاحظات امنيتي و دفاعي سرمايه گذاريهاي كلاني در سطح كشور انجامگرفته و يا در حال انجام است. پروژهها وتأسيسات اقتصادي و زيربنايي بدون رعايت و يا دخالت ملاحظات و ترتيبات دفاعي و امنيتي ساختهشده و يا توسعه يافتهاند و به صورت يك هدف كاملا عريان و در عين حال قابل توجه و مورد علاقه دردسترس و يا تيررس دشمن وكشورهاي مهاجم قرار گرفتهاند.
موقعيت و موضع استقرار استحكامات و تجهيزات دفاعي كشور نظير سايتهاي موشكي و راداري با توجه به اين نكته كه برخي از آنها قبل از پيروزي انقلاب اسلامي توسط نيروهاي بيگانه طراحي و ساختهشدهاند و يا توسط سيستمهاي جاسوسي و سيستمهاي جمعآوري و شناسايي دشمن كشف و شناسايي شدهاند تغييري نكردهاست. چنين به نظر ميرسدكه تأسيسات و ابنيههاي فني در دو بخش نظامي و غيرنظامي بدون انجام مطالعات و بررسيهاي ژئوپلتيكي، طرحهاي آمايش سرزمين و طرحهاي آمايش دفاعي احداث گرديده و يا توسعه يافتهاند. صنايع مادر و زيربنايي در كشور نيز بهصورت يكپارچه و عظيم و در عينحال متمركز طراحي و راهاندازي شدهاند و به مسأله بزرگ بودن اين قبيل صنايع در مقابل توجه به اصول و مباني پدافند غيرعامل از قبيل: كوچك سازي و پراكندهسازي توجه بيشتري معطوف شدهاست.
3- رويكرد جامع به مقوله پدافند غيرعامل
با توجه به روند جنگها و شرايط حال حاضر دنيا( چه از لحاظ تكنولوژيكي و چه از لحاظ سياستهاي راهبردي) رويكردهاي زير برطرح پدافند غيرعامل حاكم است:
1- به عنوان يك فرض مسلم وقطعي، پرداختن و توجه ويژه به مقوله پدافند غيرعامل از لحاظ كمي و كيفي و بررسي سامانههايي كه ميبايست مورد توجه پدافند غيرعامل قرارگيرند نقش مهم و ارزشمندي را در تعيين سرنوشت جنگ بر عهده خواهدداشت.
2- نظر به اهميت در خور توجه و بايسته پدافند غيرعامل و سامانههاي آن، وحدت فرماندهي و هماهنگي در خصوص نحوه و چگونگي اجرا، هدايت و راهبرد عمليات استتاري در سطوح عمودي و افقي نيروهاي مسلح كشور و ساير منابع ملي، لازمه موفقيت در عملياتهاي پدافند غيرعامل و كارآمدي مديريت راهبردي اين نوع پدافند مبتني برشيوههاي نوين است .
3- بدون شك پيشرفتهاي روز افزون در حوزههاي ارتباطات، مخابرات و سيستمهاي شناسايي و جمعآوري اطلاعات، تغييرات قابل توجهي را در مكانيسمها و سازوكارهاي حاكم بر فعاليتها و چالشهاي نظامي و دفاعي بوجود آوردهاست. همچنين شرايط حاضر جهاني بسيار متغيير بوده و روند رو به رشد سيستمهاي مزبور بسيار شتابآلود و سريع است.
4- از آنجا كه روشهاي طراحي، مراقبت و نگهداري، برنامهريزي، ديسيپلين و توسعه ميداني در پدافند غيرعامل نوين با توجه شرايط و نحوه رويارويي و تقابل با دشمن از نظر سياسي و جغرافيايي متفاوت است، تنوع شرايط و راهكارها، انعطاف و پويايي مفهوم فرماندهي وكنترل عمليات پدافند غيرعامل را در پي دارد.
از عناصر و پارامترهايي كه در فرآيند برنامهريزي براي مديريت، فرماندهي و كنترل مستقيم و غيرمستقيم پدافند غيرعامل مهم و تأثيرگذار هستند ميتوان موارد زير را برشمرد:
ü فرهنگ سازماني
ü ساختار سازماني و سلسله مراتب فرماندهي
ü سياستهاي راهبردي( استراتژي راهبردي و دكترين )
ü امكانات موجود رزمي و پشتيباني
ü سطح دانش و آگاهي فرماندهان
4- حوزه هاي پدافند غيرعامل :
محورهاي هاي كلان تأثيرگذار بر پدافند غيرعامل در سطح ملي بر اساس نمودار ارائه شده شامل موارد ذيل ميباشد
ü حوزه حمل و نقل و ارتباطات
ü حوزه دارو، غذا، آّب و بازيابي نيروي انساني
ü حوزه انرژي
ü حوزه رسانهها و تبليغات روانيچ
ü حوزه مخابرات
ü حوزه صنايع
ü حوزه مالي و اقتصادي
ü حوزه ديپلماسي و امنيت
ü حوزه دفاع